HomeBlogMultimediaContactStatistieken

Het bombardement op Guernica

26 april 2016 19:01 - Behaeghe Manu

Het is 26 april 1937 (exact 79 jaar geleden), de Spaanse burgeroorlog is vollop bezig en de fascisten onder leiding van generaals Emilio Mola en Francisco Franco proberen de Republikeinse Basken te onderwerpen aan hun dictatuur. 

Dit gaat echter niet zonder slag of stoot en de hulp van de Duitse Luftwaffe wordt ingeroepen. Voor luchtmaarschalk Hermann Göring is het dé gelegenheid om zijn uitgebreide wapenarsenaal te testen. Als locatie wordt het historische stadje Guernica aangewezen. Hoewel het stadje strategisch van geen enkel belang is, is het wel het hart van de Baskische cultuur. Juist vanwege deze strategische onbelangrijkheid heeft Guernica geen luchtafweergeschut en wanen de bewoners zich veilig.

De aanval
Op maandag 26 april 1937 was de wekelijkse markt aan de gang, waar de boeren uit de omgeving hun producten verkochten aan de ongeveer 5000 inwoners van Guernica. Plotseling werden de kerkklokken geluid om te waarschuwen voor een luchtaanval. De aanwezigen vluchtten naar de dichtstbijzijnde schuilkerkers. Op dat moment vloog één eenzame Heinkel-111 bommenwerper van het Duitse Legioen Condor boven de stad, die zijn bommen afgooide en weer wegvloog. Vele bewoners dachten dat het gevaar geweken was en kwamen weer naar buiten om de gewonden te helpen. Vijftien minuten later kwamen drie volledige eskaders aangevlogen...

Daarop bombardeerden deze drie eskaders van zware Junkers-52-toestellen tweeën-half uur lang de stad met bommentapijten, bestaande uit kleine bommen, 250 kilo zware bommen, brisantbommen en brandbommen. Hele families werden begraven in hun woningen en schuilkelders. Brandende koeien, schapen en paarden renden in paniek rond totdat ze stierven.

Het bleek dat veel schuilplaatsen niet bestand waren tegen de vele bommen. Daarom vluchtten vele mensen naar de velden rondom de stad. Op dat moment schoten Heinkel-51 eskaders op de vluchtende mannen, vrouwen en kinderen. 

 

Het stadje stond drie dagen lang in brand. De meest strategische plek (als het er zelfs een was?), de brug naar de hoofdstad Bilbao, werd niet geraakt. Het is de eerste grote terreuraanslag op burgers in Europa.

Generaal Franco beweert na het bombardement dat de Baskische communisten zelf de branden hebben aangestoken, Duitsland ontkent alle betrokkenheid. Door het ooggetuigenverslag van de Amerikaanse journalist George Steer, wordt de ware toedracht van de aanval echter snel duidelijk. De Duitse Luftwaffe-commandant Wolfram von Richthofen schreef in zijn dagboek dat de aanval samen met de Spaanse nationalisten was gepland. Op 29 april schreef hij: “Guernica moest compleet worden vernietigd.” Rijksmaarschalk Hermann Göring zei tijdens het Proces van Neurenberg dat hij het bombardement zag als een kans om zijn nieuwe Luftwaffe te testen...


Picasso’s ‘Guernica’

In Parijs leest Pablo Picasso het verslag van Steer in een Franse krant. Hij maakt naar aanleiding daarvan zijn beroemdste werk Guernica. Met het schilderij – 3,49 meter hoog en 7,76 meter breed – wilde Picasso de chaos tijdens een bombardement uitdrukken. Het schilderij werd een meesterwerk van grote historische betekenis. Voor pacifisten werd het een symbool van de waanzin van oorlog, voor de jongeren in de jaren zestig was het een symbool van verzet tegen de oorlog in Vietnam en voor de Spanjaarden werd het een symbool van het lot van hun land.

Nadat het schilderij op diverse plekken was geëxposeerd, kwam het te hangen in New York. Picasso wilde dat het schilderij naar Spanje werd overgebracht wanneer de democratie daar hersteld was. Picasso overleed in 1972, Franco in 1975. In 1981, op de honderdste geboortedag van Picasso werd het schilderij alsnog naar Madrid gebracht. Het is nu te zien in het nationale museum Reina Sofía.

Picasso’s ‘Guernica’ in 3D